Werken bij

NL

Tunneldelen nauwkeurig afzinken in Irak

Als onderdeel van het infraproject Grand Faw Master Plan in Irak plaatsten we tien tunneldelen in de Khor Al Zubair rivier. Dankzij het door bedrijfsonderdeel Dibec ontworpen positioneringssysteem gebeurde dit tot op de millimeter nauwkeurig. Manager Maatvoering en Monitoring Clemens Tierie vertelt er meer over.

Eenvoudig principe

Tien tunneldelen, elk 125 meter lang en 46.000 ton zwaar. Met een dagtemperatuur die geregeld de 50 graden aantikte, de getijdenwerking vanuit de Perzische Golf en geopolitieke spanningen in de regio, lijkt het geen sinecure om al die delen rustig en op exact de juiste plek te laten afzinken. Het positioneringssysteem van Dibec was daarbij essentieel, weet Clemens. “Maar in principe”, zegt hij, “is het een heel eenvoudig systeem. Het bestaat uit een combinatie van bestaande systemen, waaraan wij een hoognauwkeurige doorrekening van meetwaardes hebben toegevoegd. Met het systeem meten we tijdens het afzinken vanaf twee punten met diverse sensoren allerlei eigenschappen van een tunneldeel, zoals de scheefstand en de positie. In feite geven we met het systeem het verschil aan tussen waar een tunneldeel zich bevindt en waar het naartoe moet. Dan weet je tijdens het afzinken precies: hij moet nog zoveel naar het noorden, zoveel naar het oosten en zoveel naar beneden, en dan ligt hij goed.”

De kunst van het zeker weten

De plaatsbepaling verloopt via meetapparatuur in twee ‘torens’, die tijdens het afzinken op een tunneldeel staan. Dit maakt het mogelijk om de positie op een dashboard te presenteren langs een x-, y- en z-as. De afzinkcommandanten kunnen daarmee de delen naar hun eindpositie onder water navigeren. “Dat proces begeleiden wij meetkundig”, aldus Clemens. “Je moet immers tot op de millimeter nauwkeurig zeker weten wat je doet. Dat is de kunst. Tijdens het afzinken moeten de delen exact en gecontroleerd op elkaar aansluiten, zonder dat ze tegen elkaar botsen. Anders zou er schade ontstaan, met mogelijk immense gevolgen voor planning en budget. Het laatste tunneldeel was gevoelsmatig het spannendste. Op dat moment is er nog één plek over, en daar moet die laatste schoenendoos van 125 meter precies ingepast worden. Gelukkig is het bij alle tien delen goed gegaan.”

De Nieuwe Zijderoute

In het uiterste zuidoosten van Irak, aan de Perzische Golf, ligt Al Faw Port. Binnen het Grand Faw Masterplan moet dit de grootste haven van het Midden-Oosten worden. Daar hoort een ontsluiting bij, die deze groeiregio over land via Bagdad verbindt met Turkije en de rest van Europa. Daarmee ontstaat de Nieuwe Zijderoute: een veilig en snel alternatief voor het ruim 1.500 kilometer westwaarts gelegen Suezkanaal. Ballast Nedam leverde een bijdrage aan dit enorme infraproject met de plaatsing van tien tunnelelementen. Via de aldus gebouwde nieuwe tunnel steekt het verkeer bij Al Faw de Khor Al Zubair rivier over.

Teamwork

Zo cruciaal als het systeem bij dit complexe project was, zo nadrukkelijk wijst Clemens erop dat het van begin tot einde teamwork is geweest. “Inderdaad zijn wij op het vlak van metingen en maatvoering de experts. Ballast Nedam is in de nichemarkt van afzinktunnels zeer actief, en wij krijgen het vertrouwen om daar een belangrijke bijdrage aan te leveren. Dat maken we waar. Maar daarbij maken we gebruik van een heel netwerk aan professionals, van toeleveranciers en vakgenoten tot theoretische rekenaars en de mensen die uiteindelijk buiten staan met de meetapparatuur in hun hand. We doen het echt samen.”

Elke dag foutloos

Clemens draaide vanaf zomer 2023 mee op het project, en was een keer of vijf aanwezig op locatie. Maar enkele collega’s zaten er veel langer. “Die hebben echt wel offers gebracht hoor. Als je weken achtereen in Irak zit, met je gezin in Nederland, dan is dat af en toe best lastig. Aan de andere kant: als je een voorspelbare baan wil, dan moet je dit werk niet doen. Uiteindelijk zijn we ontzettend trots op wat we hier met zijn allen hebben gepresteerd. Dan draai je maar 60+-urige werkweken en 24/7 shifts tijdens het afzinken zelf. Met steeds die druk: één klein foutje betekent grote schade. Dat is een grote verantwoordelijkheid voor de mensen ter plekke. Meten is op zich niet ingewikkeld, maar elke dag foutloos werken wel. Daarom is het extra gaaf om te zien dat we ondanks die druk met een nauwkeurigheid van 5 millimeter een kilometer verderop aan de overkant van de rivier aangekomen zijn. ”

Slagkracht

Hoe kijkt Clemens terug op de klus? “Met een positief gevoel. Misschien stond op de voorbereiding nog wel de meeste druk. Het werk was al aangenomen toen wij aan de slag gingen, met slechts een maand of zes de tijd om vanuit het niets een werkend en betrouwbaar positioneringssysteem te bouwen. Dat vroeg wel wat van onze organisatie. We moesten het allemaal uitvinden. Zo was het voor mij nieuw dat het twee tot drie maanden in beslag neemt om alle benodigde spullen naar Irak te krijgen. Maar dankzij ons goede netwerk is het zowel budgettair als logistiek allemaal prima verlopen. Dit project gaf ons de kans om onze slagkracht te laten zien: we kunnen leveren wat er van ons wordt gevraagd, ook onder tijdsdruk."

Tafel op wieltjes

Die tijdsdruk was dermate groot, dat er nauwelijks tijd was om het positioneringssysteem te testen. “Dat hebben we letterlijk op een parkeerplaats gedaan, met een tafel op wieltjes als tunneldeel. Die tilden we op, om te kijken of onze berekeningen en de meetwaardes klopten. Dat vind ik toch wel het mooie van onze club. We krijgen vragen van klanten die niet-standaard zijn, en we lossen het gewoon op. Wat er ook voor nodig is.”

Weer en wind

Nu de tunnel in de Khor Al Zubair er ligt en de Nieuwe Zijderoute noordwaarts ontsloten is, buigen Clemens en zijn collega’s zich alweer lang en breed over nieuwe projecten. “We waren recentelijk betrokken bij het inschuiven van een nieuwe tunnel bij Hooipolder en werken mee aan alles rond het project A27 bij de Nieuwe Merwedebrug. Interessant is ook een grote LNG-steiger aan de monding van de Elbe in Brunsbuttel, die op series van betonnen ‘paddenstoelen’ en palen uit het water omhoog komt. Als ik daar dan van op een afstand naar kijk, en één man van ons daar in weer en wind met zijn meetapparaatje zie staan … Of het nou in het zuiden van Irak is of in het noorden van Duitsland; hij heeft de verantwoordelijkheid en bepaalt waar de benodigde heipalen de grond in gaan. We doen mooi en belangrijk werk, waar we ons vakmanschap graag voor inzetten.”