A9 Gaasperdammerweg

Landelijke tunnelstandaard

Onze integrale verantwoordelijkheid binnen het project nodigde uit tot creatieve oplossingen. Zo realiseerden we een verbreding van de snelweg, met vijf rijstroken per rijrichting én een wisselbaan. Over drie kilometer van het tracé bouwden we de langste landtunnel van Nederland: de Gaasperdammertunnel. Deze tunnel is als eerste tunnel in Nederland gebouwd volgens de Landelijke Tunnelstandaard en is aantoonbaar veilig en betrouwbaar. Maar ook zijn de kunstwerken aangepast om grotere verkeerstroom te kunnen afwikkelen.

De tunnel telt vijf tunnelbuizen met in totaal elf rijstroken (2x3 lokaal, 2x2 doorgaand en een wisselstrook). Voor de bouw is 322.000 m³ beton gebruikt, 47.000 ton wapening en 10.000 heipalen. Daarnaast zijn er meer dan 6.000 LED-armaturen, 149 ventilatoren en 535 hulppostkasten geïnstalleerd.

Onderdeel van het SAA-programma

Naast de Gaasperdammertunnel omvatte het project ook de bouw van twee nieuwe bruggen, als onderdeel van het SAA-programma (Schiphol-Amsterdam-Almere). Deze bruggen vervangen de oude om ruimte te bieden aan de verbreding van de A9 naar 2x5 rijstroken en een wisselstrook. De bouw is gefaseerd uitgevoerd: de zuidelijke brug kwam in gebruik in 2016, de noordelijke in 2020.

Voor beide bruggen zijn enorme voorgespannen kokerliggers geplaatst, geleverd door Haitsma Beton. De grootste heeft een lengte van 57 meter, een breedte van twee meter en een gewicht van 230 ton. De brugdekken bestaan uit vijf overspanningen, waarbij de liggers variëren van 23 meter bij de kortste overspanning tot 57 meter bij de langste. Normaal is een kokerligger 1,48 meter breed, maar voor dit project zijn liggers gemaakt van maar liefst twee meter breed. Technische bijzonderheden zijn onder andere de toepassing van HKP- en HKV-liggers en nagespannen dwarswapening om constructiehoogte te beperken en doorvaarthoogte te maximaliseren.

De liggers zijn per schip aangevoerd via IJsselmeer, Markermeer en Amsterdam-Rijnkanaal en met grote kranen geplaatst, wat de bouwtijd en overlast aanzienlijk beperkte. Prefab liggers verkorten de bouwtijd en beperken hinder; waar mogelijk zijn funderingen van de oude brug hergebruikt. Ook is gedacht aan de omgeving: er zijn geluidsschermen geplaatst en een nieuw fietspad gerealiseerd dat Gaasperpark en Diemerbos verbindt, waardoor recreatiegebieden beter bereikbaar zijn.

Een goede sfeer, een goede buur

Met het oog op zo’n 87.000 omwonenden is vanaf de tekentafel gekeken hoe de omgeving zoveel mogelijk kon worden ontlast. Zo zijn heimantels voor geluidshinderbeperking toegepast bij de heimachines, is er trillingvrij gefundeerd, zijn bouwwegen geasfalteerd om stof en lawaai te beperken en is rivier de Gaasp ingezet als transportroute om circa 75.000 vrachtwagenritten te vermijden. Ook is binnen IXAS nagedacht over kansen om omwonenden bij het project te betrekken. In samenwerking met Rijkswaterstaat zijn dagelijks rondleidingen gegeven, is er een pop-upbioscoop georganiseerd in de tunnel en zijn verschillende open dagen georganiseerd. Op het tunneldak is een park van bijna 2 kilometer aangelegd dat wijken met elkaar verbindt en er zijn circa 2.000 bomen geplant.

Duurzame oplossingen

Tot medio 2038 is bouwcombinatie IXAS verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de snelweg en de Gaasperdammertunnel. Omdat we dit zo duurzaam mogelijk willen uitvoeren, is gekozen voor ruim 6.000 LED-armaturen in de tunnel en 394 lichtmasten met ledverlichting buiten de tunnel. Daarnaast is er 15 kilometer aan lichtgekleurd asfalt aangebracht en zijn er 5.246 zonnepanelen (goed voor circa 2 GWh per jaar) geplaatst op het einde van het tunneldak. Dit levert voldoende groene stroom voor ongeveer 600 huishoudens. Ook zijn natuurvriendelijke oevers aangelegd en materialen zoveel mogelijk hergebruikt.