Je ziet er straks vrijwel niets van. Alle constructievloeren en -wanden van vier van de vijf verdiepingen van Bredius zijn gemaakt van CLT. Maar het enige wat bewoners er uiteindelijk aan zal herinneren, zijn mooie houten plafonds.

Ingepakt

Daar is een reden voor, weet werkvoorbereider Martijn Houweling van Ballast Nedam West. “Houtbouw is mooi, maar brengt enkele uitdagingen met zich mee. CLT staat voor cross laminated timber, ofwel kruislings verlijmd hout. Het is oersterk en stabiel materiaal. Maar het is gevoelig voor brand, vocht en geluid. Dat verhelpen we met voorzetconstructies. Daarmee pakken we de wanden meteen in zodra ze overeind staan. Om het hout zo kort mogelijk bloot te stellen aan de elementen, bouwen we verticaal. Steeds een klein stukje helemaal omhoog en dan ernaast het volgende stukje. Op die manier is het CLT direct ingepakt en beschermd. Maar voor de zekerheid plaatsen we tijdens de bouw ook mobiele rookmelders.”

Winter- en waterdicht bouwen

Arjen Arens, hoofd planontwikkeling bij Ballast Nedam West, legt uit hoe het vocht geweerd wordt. “De vloeren, die bestaan uit dikke pakketten van CLT, grind, steenwol en een dekvloer, pakken we in met ‘Wet Guard’ folie. Daar kunnen we de regen gemakkelijk vanaf vegen. Voordat we verder gaan, stellen we met vochtmeters vast of het voldoende is uitgedroogd. We bouwen dus winter- en waterdicht, en starten pas daarna met de afbouw.”

Ik werk graag mee aan projecten die de aarde een beetje heel laten.

Arjen Arens Hoofd planontwikkeling Ballast Nedam West

Vragen stellen en optimaliseren

Het moge duidelijk zijn: houtbouw verschilt behoorlijk van bouwen met alleen traditionele materialen zoals beton en staal. Wat vraagt dat van alle betrokkenen? Arjen: “Je moet bij alles goed nadenken. Constant vragen stellen vanuit onze bouwexpertise. En nauw samenwerken met alle adviseurs, zoals architecten, constructeurs, installateurs en onderaannemers. Het is voor vrijwel alle betrokkenen grotendeels nieuw. De voorbereiding wordt daardoor een stuk intensiever. Maar iedereen heeft zich erop ingesteld en staat er open in.” Martijn: “Om de risico’s van CLT te beheersen, hebben we een heel plan geschreven. Daar zijn die beschermende maatregelen uit voortgekomen. Maar we hebben ook veel optimalisaties doorgevoerd en gekeken of dingen efficienter konden. In overleg met de adviseurs kwamen we er toen bijvoorbeeld op uit dat de voorzetwanden ook uit twee in plaats van drie gipsplaten konden bestaan. En er is besloten om niet vanaf de begane grond in hout te bouwen, maar vanaf de eerste etage. Uiteindelijk hebben we met deze en andere wijzigingen 20% op de aanneemsom bespaard. Zo is het project haalbaar geworden.”

Teruggegroeid in 728 seconden

Bij de tender voor Bredius daagde gemeente Amsterdam de markt uit om duurzame plannen in te dienen. NL-Development, de opdrachtgever van Ballast Nedam West, nam de handschoen op. “Wij haakten daar graag op in omdat wij duurzame projecten willen doen”, vertelt Arjen. “Als houtbouwproject op deze schaal vormt Bredius een primeur voor Ballast Nedam. Het is pionieren en een kans om ervaring en expertise op te doen. We werken in de bouw toe naar steeds meer reductie van CO2. Daar hebben we dit soort technieken en methodieken voor nodig. Voor ons als bedrijf is het mooi om daarin voorop te lopen, zeker ook richting de markt.” Als het gaat om CO2-reductie, zit Bredius wel goed. Het gebruikte CLT levert maar liefst 2.765 ton besparing op. Bovendien is het hout afkomstig uit verantwoord beheerde Duitse bossen. De voor dit project benodigde hoeveelheid is daar in slechts 728 seconden alweer aangegroeid. Biobased in optima forma.

Stage op project Bredius

Angelyca loopt stage bij Ballast Nedam West en past met haar minor Houtbouw op zak perfect op project Bredius Amsterdam.

BENG-uitblinker

Martijn wijst erop dat Bredius behalve CLT nog wel meer duurzame elementen kent. “We maken gebruik van REDUXX cement. Bij de productie daarvan wordt CO2 afgevangen. De totale CO2-voetafdruk van Bredius ligt daarmee in lijn met de Paris Proof doelstellingen. Daarnaast boren we onder het gebouw tot op 250 meter diepte 43 bronnen voor een WKO-systeem met warmtepompen. Op het dak plaatsen we 589 PV-panelen met een totale wattpiek van 26.505. En tijdens de bouw werken we met zoveel mogelijk elektrisch materieel, waaronder de hijskraan.” Dit alles leidt ertoe dat Bredius uitblinkt in de drie categorieen van de zogeheten BENG-score. Qua energiebehoefte zit het project met minder dan 50 kWh per m² 25% onder de wettelijke norm. Het verbruik van primaire fossiele energie zit onder nul. Tot slot is het aandeel hernieuwbare energie meer dan 100%. Bredius wekt meer energie op dan het gebruikt.

Trots

Het project is ook klimaatadaptief (met 80 millimeter regenbuffer op de daken en in de kelder), natuurinclusief (met een buurt-binnentuin, groene gevelstroken, 72 vogelkasten en 160 m² gevel geschikt als verblijfplaats voor vleermuizen), sociaal duurzaam (met onder andere doorstroommogelijkheden voor huurders uit de buurt) en mobiel duurzaam (met elektrische deelauto’s, oplaadpunten en fietsparkeren).

Hoe vinden Martijn en Arjen het om aan zo’n multidimensionaal-duurzaam project te werken? “Ik ben er trots op dat ik als één van de eersten binnen ons bedrijf aan zoiets mag bijdragen”, antwoordt Martijn. “Maar ook op het feit dat er zoveel lastige uitdagingen zijn, en dat het ons vervolgens samen met alle adviseurs toch allemaal lukt.”

Elk project duurzamer

Als jonge vader werkt Arjen graag mee aan projecten die “de aarde een beetje heel laten. Ik wil dat mijn kinderen er ook nog goed op kunnen leven.” Daarnaast zijn het de kennis en ervaring die het voor hem aantrekkelijk maken. “Als Ballast Nedam West verdiepen we ons met een enthousiaste club collega’s al langere tijd serieus in duurzaamheid. We ontwikkelen meetmethodes, zodat we weten hoe effectief bepaalde maatregelen zijn.

Inmiddels hanteren we als regel dat we bij alle projecten voorstellen doen om ze duurzamer te maken. Dat heeft onlangs succes opgeleverd bij het project At The Park in Rijswijk. Daar komen biocomposiet gevels in plaats van betonnen gevels.”

Volgende stappen

Houtbouw is één van de recentere stappen die Ballast Nedam zet op het gebied van duurzaamheid. Wat zien beide heren hierna gebeuren? Martijn: “Er zullen meer van dit soort projecten komen, waardoor er meer praktijkmetingen kunnen plaatsvinden. Dat maakt het mogelijk om meer data te verzamelen voor nog efficientere constructies. Op die manier worden duurzame oplossingen ook opschaalbaar en financieel haalbaar. Ook zie ik toekomst voor slimme energieconcepten.” Arjen: “Daarnaast denk ik dat circulariteit een grotere rol gaat spelen. Dan bouw je demontabele gebouwen die je in delen of in zijn geheel opnieuw kunt gebruiken. En naast hout kan de inzet van andere biobased materialen omhoog, zoals isolatie met vlas. Er valt nog best wat te doen!”

Meer weten?

Voor meer informatie en details over het project bekijk je dit projectoverzicht.

Bredius Amsterdam

Waar kunnen we je mee helpen?

Feiten & cijfers

Pionieren met grootschalige houtbouw